Sercan Zorbozan, Adaletin Gücü Mü, Güçlü Olanın Adaleti Mi?

 

 Sercan Zorbozan adalet kavramına değiniyor. 

 

“Adalet tartışmaya açıktır. Güç ise ilk bakışta tartışılmaz biçimde anlaşılır. Bu nedenle gücü adalete veremedik, çünkü güç, adalete karşı çıkıp kendisinin adil olduğunu söylemişti. Haklı olanı güçlü kılamadığımız için de güçlü olanı haklı kıldık.”          Blaise Pascal

Türk edebiyatının mihenk taşlarından sayılan İbrahim Şinasi, Mustafa Reşit Paşa için yazdığı kasidede, herhangi bir Naât’ta, Hz. Peygamber için kullanılacak tüm sıfatları, Reşit Paşa’ya uyarlar:

“Aceb midir medeniyyet resûlü dense sana
Vücûd-ı mu’cizin eyler taassubu tahzîr”

Şinasi’nin şiiri sürüklediği mecra, Hilmi Yavuz’un tespitiyle, “Pozitivizm”dir. (Türkiye’nin Zihin Tarihi/syf. 71) Zira Şinâsi, Aydınlanmacı düşüncenin Osmanlı intelijansyasına süratle tesir ettiği bir çağda yaşamıştı ve şiirlerinde olduğu kadar inancında da Allah’ı, “Akıl” ile kavramak istemekteydi. Aydınlanmacı akıl da güç demekti. “İlerleme” adına adaleti tamamen arka plana çeken, mecbur kalındığında da adaletin kanla dağıtılması gerektiğini dayatan bir akıl. Yıllar geçti, Aydınlanmacı ideoloji bazen güç ile bazen yumuşakça, Türkiye halkının zihnine yerleştirildi. Kasideler unutuldu, Şinasi, Türk edebiyat tarihi kitaplarında ismi parantezler içine alınan rakamlar süresince konuşulur oldu.

Gelgelelim halkın damarlarına sirayet eden, “güce ve güçlüye olan gizli-açık hayranlık” hiç tükenmedi. Bir çok alanda varlığını devam ettirdi, bu ülkede siyasetçiler evliya, mehdi ilan edildiler, çok sonraları isimlerinin üzerine bulaşan çeşitli suç emareleri hatırlanmaz oldu, sıfatları bâki kaldı. Mafya babaları -o mafya ki binlerce çocuğu babasız, binlerce kadını eşsiz, binlerce anayı evlatsız bırakmıştır- Pascal’ın yüzümüze çarptığı gibi, adaletin karşısına çıktılar, adalet burada dediler, doğru olan biziz, herkes yanlış deyip insanların cebinden parasını, bedeninden canını, ruhundan insanlığını çekip çıkardılar. Ses eden olmadı. Biraz sivrilenler, demir yumruklar altında unufak edildiler. Ancak halk yine siyasetin kurtarıcılığını inancının önüne koydu, insanlık onurundan taviz vermek pahasına mitinglere hücûm etti, meydanları doldurdu. Adaletten mafyaya karşı yardım isteyeceğine mafyaya koşup adalet istedi. Hep söylenir, Türkiye’de polise-askere-devlete kurşun sıkmaz mafya diye. Bunu bile bir teselli olarak gördü, “Bizim mafyamız delikanlıdır, devletine milletine kurşun sıkmaz” düşüncesine büründü. Böyle olduğu için gelen soydu, giden vurdu. İnsanlık onuru paramparça oldu…

Peki neden?

İnsan olanın, soyguncusuna, katiline karşı içten içe duyduğu bu günahkâr hayranlık niçin? Maurois’in o veciz ifadesinde tarif ettiği gibi, “Ahlak düzeni sağlam olmayan ve soyguncularıyla başa çıkamayan” bir toplum mu yoksa bizim toplumumuz? Şinasi’nin güce karşı güç olarak görüp peygamberevâri benzetmelerle kişileştirdiği o zihniyet ne kadar erozyona uğradı? Cevabı kocaman bir “Hiç” gibi görünüyor, hâlâ etkisini devam ettiriyor: Siyasette putlaştırma-mitleştirme, sosyal hayatta ise güçlü ama zalim olsa dahi, güç kelimesinin ardından başka hiçbir sıfat aramamak şeklinde… Evet, “Haklı olanı güçlü kılamadığımız için, güçlü olanı haklı kılıp”, içimizde fokur fokur kaynayan ahlaki-ruhsal çöküntünün de yardımıyla dibini göremediğimiz bir uçurumun içine yuvarlanıyoruz.
Elbette böylesine çetrefilli bir konuyu iki örnekle sınırlandıramayız. Çoğaltacak olursak yüzlerce hatta binlerce benzer ayrıntı bulabiliriz. Ama mesele ayrıntılar içinde boğulmak değil, bizi boğan meseleleri ayrıntılara ayırıp her ayrıntıyı ayrı ayrı boğmak…

Adalet bir gün hepimize lazım olacak. Bu dünyada olmasa bile en adil olanın huzurunda…

 

 

Sercan Zorbozan

İzdiham

 

 

 

 

izdiham-26-sayi

İzdiham 26. Sayı

İzdiham dergisi 26. Sayısında hiçbir yerde bulamayacağınız çok özel çalışmalar yer alıyor. Edebiyatla gençleri ve hayatı birbirine dost yapan İzdiham’ın bu sayısında Gökhan Özcan, Ercan Kesal, Ali Ayçil, Atakan Yavuz, Baki Ayhan T., Murat Kapkıner, Güray Süngü, Zeliha Yurdaer, Onur Bayrak, Dilek Kartal, Yağız Gönüler, Yunus Meşe, Mazlum Mengüç, İbrahim Varelci Süleyman Unutmaz, Ferhat Toka, Selman Urluca, Berkan Ürgen, Yasin Kara, Özer Turan, Çağatay Hakan Gürkan, Seda Bilici, Feyza Özcan, Beyazıt Bestami, Halil Kurbetoğlu, Oğuzhan Bükçüoğlu, Mustafa Toprak, Öner Buçukcu, Fahrettin Dede, Dinçer Ateş, Turgay Bakırtaş ve Bülent Parlak gibi nitelikli eserler veren edebiyatçılar ile genç ve umut vaad eden isimler yer alıyor. İzdiham Maarif Takvimi, Lügatlere Güncelleme, Bulgarlar Ne Okuyor? Adlı çalışmanın yanı sıra bir de taziye ilanı yer alıyor. Dengenizi Kaybettiniz, başınız sağolsun. İzdiham’ı bir solukta okunacak bir sayıyla karşınızda. İzdiham dergisinin 26. sayısına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: