Felsefe Yazıları

İbrahim Varelci, Mahçubiyetin Müthiş Yüzü

Yüzünüz kızarıyorsa hâlâ bir umut var demektir. İnsan, mahcupken kırık iki bacağı üzerinde yürümek zorunda hissediyor kendini. Bu durumdayken müthiş bir acı hissediyor. Fiziksel acının da ötesinde bir acı bu. Çünkü insan, kalbinde çekingenlik hapsolmuşken, bazen konuşamaz olur. Derdini dile getiremez hale gelir, bu durum da yaşadığı ıstırabın baş döndürücü …

İbn Haldun’un Devlet Görüşü (Yönetimler Döngüsü)

Birinci Bölüm İBN HALDUN’DA TOPLUM ANALİZİ I. TOPLUM KAVRAMI A. TOPLUMLARIN DOĞUŞU İbn Haldun insanların toplumsal birer varlık olduklarını belirterek, yaşamlarını sürdürebilmeleri için birbirleriyle yardımlaşmak, tehlikelere karşı birbirlerini korumak, kısaca sosyo-ekonomik sorunlarını çözebilmek için bir araya gelmelerinin bir zorunluluk olduğunu ileri sürmüştür. Ona göre, insan doğa karşısında yalnızdır. Sırf bu …

Ortega y Gasset, İnsan ve Herkes

Geçen ilkbaharda verdiğim “İnsan ve ‘herkes’ konulu dersler”i bıraktığım yerden yeniden ele alırken, o derslerde neye ulaşılmış olduğunu açıkça belirlemek ve burada gözönünde bulundurmak gerekiyor. Önceki dizide varılmış ve aydınlatılmış kavramların şimdi dinleyicilerimin zihninde hazır bulunmasını sağlamak açısından zorunlu olan özeti bu yılın dizisini oluşturan dört derse yüklememek, toplumbilim öğretiminin …

Alain de Botton’un Felsefenin Tesellisi Kitabından Seçmeler

Felsefenin Tesellisi, yaşama ilişkin zekice, esprili ve rahatlatıcı yaklaşımı ile hem gündelik yaşamımızda kendimizi daha iyi hissetmemizi, hem de bilgelik üzerine yeniden düşünmemizi sağlıyor. İnsan ancak bir şeyin ne olmadığını anlamak suretiyle onun tam olarak ne olduğu bilgisine yaklaşabilir. (sf.34 Yaşamıyor olmak hiç de korkunç bir şey değil; bunu tam …

Deleuze ve Aptallık

Hiçbir şey insanı bir aptalın aklından geçenlerden daha fazla düşünmeye sevk edemez. Deleuze ve Guattari’nin “Felsefe nedir?” sorusuna verdikleri cevap ünlüdür: Felsefe kavram yaratımına dayanır; kavram yaratma sanatıdır. Peki, kavram ne işe yarar? Bu soruya da, Deleuze’ün, Claire Parnet’yle yaptığı söyleşinin “direniş” başlığı altında söylediği cümleden yola çıkarak cevap vermek …

Yuval Noah Harari’nin Hayvanlardan Tanrılara Sapiens Kitabından Dikkat Çekenler

Yuval Noah Harari 1976 doğumlu, Kudüs İbrani Üniversitesi Tarih Bölümü’nde Dünya Tarihi dersleri veriyor. Harari, Poyzan Nur Taneli tarafından Türkçe’ye çevrilen ve Kollektif Kitap tarafından yayınlanan iki kitabıyla haftalardır liste başı durumda.  “Hayvanlardan Tanrılara Sapiens İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi” adlı kitap 2015’de yayınlanmış olup, 4 bölüm ve 411 sayfadan …

Bertrand Russell, Makineler ve Duygular

Makineler mi duyguları, yoksa duygular mı makineleri yok edecek? Bu soru uzun zaman önce Samuel Butler tarafından Erewhon’da ortaya atılmış ve makine imparatorluğunun büyümesiyle de gittikçe daha güncel bir hal almıştır. İlk bakışta, makineler ile duygular arasında neden bir karşıtlık olması gerektiği sorusunun yanıtı açık değildir. Her normal erkek çocuk makinelere …

Elias Canetti, Mahkumun Kurban Edilişi

O gece, bir tapınağın terasında , elindeki tahta sopalarla kendini sağ ve solunda duran, ayağa kalkmış iki jaguarın vahşi saldırılarına karşı savunan bir adam gördü. İki hayvan da rengarenk garip bayraklara sarınmıştı. Dişlerini gıcırdatıyor, gözlerini öyle bir açıyorlardı ki, insanın kanı donuyordu. Gökyüzü siyahtı, bütün yıldızlarını cebine saklamıştı. Mahkumun gözlerinden …

Stoacılar günümüz problemleriyle nasıl başa çıkarlardı?

Bazılarımız gergin. Diğerleriyse çalışmaktan bitkin düşmüş, ebeveyn olmanın getirdiği sorumluluklarla boğuşuyor ya da problemli bir ilişkiden çıkıp yenisine başlıyor. Ne olursa olsun, her ne problem yaşarsanız yaşayın, Stoacıların bilgelikleri her zaman yardımınıza hazır. Bu eski ve anlaşılmaz felsefenin takipçileri kendilerini Fransız Devrimi’nden Amerikan İç Savaşına, Vietnam’daki esir kamplarına kadar tarihin en …

Yuval Noah Harari, Para Bütün İnsanların İnandığı Tek Hikayedir

“yetmiş bin yıl önce, atalarımız önemsiz hayvanlardı. tarih öncesi insanların en önemli özelliği önemsiz olmalarıdır. dünya’ya etkileri denizanasından veya ateş böceklerinden ya da ağaçkakanlardan daha fazla değildir. bugün tam tersi gezegeni kontrol ediyoruz. ve soru şu: oradan buraya nasıl geldik? kendimizi afrika’nın bir köşesinde kendi işine bakan maymunlardan dünya hükümdarlarına …

Nietzche nihilist miydi?

Nietzsche, bildiğimiz anlamda nihilist bir düşünür değildir, nihilizmin kurucusu payesine hiç layık  değildir.  Nietzsche, bu güne değin yapılan insan yaşamına dair yanlış tespit ve çözümlerin sonucu ortaya çıkan  ruhi bir hastalık olduğunu kabul eder, sorunun nerelerden kaynaklandığını gösterir, ama  derdi her zaman nihilizmi aşmak olmuştur bu yüzden yine kendi deyimiyle …

Simon Critchley, Bellek Tiyatrosu

Ölüyordum. Orası kesin. Gerisi hikâye. Ölüm korkusu gündüzleri çoğunlukla uykuya geçiyor, gecenin geç saatlerinde uyuşukluktan silkinip gırtlağıma çöküyor, o akşam ne kadar içmiş olursam olayım uyumayı imkânsızlaştırıyordu. Uykusuzluk zaten yetişkin olduktan sonraki ömrümün büyük kısmında hep eşlik etmişti bana gizliden gizliye; en azından kazadan sonra. Ama kutuları bulup bellek tiyatrosunu …

Alain Badiou, Başka Bir Estetik

Öteden beri hastalık belirtileri göstermiş, gelgitli, çarpıntılı olmuş bir ilişki. Kaynağında Platon’un şiir, tiyatro ve müzik hakkında verdiği ihraç hükmü var. Zamanının bütün sanatlarını yakından tanıdığı gayet açık olan felsefenin kurucusunun, Devlet’te bütün sanatlar arasından yalnızca askeri müzik ile vatansever şarkılara yer verdiğini belirtmek gerek. Öteki uçta ise, sanata yönelik …