Cemil Meriç Yazıları

Beşir Ayvazoğlu, Cemil Meriç

 CEMİL Meriç ismiyle ilk defa ya Hisar dergisinde mi karşılaşmıştım yahut Hareket’te… Hem daha dün gibi, hem aradan sanki asırlar geçmiş. Yazıları “Fildişi Kuleden” genel başlığı altında yayımlansa da “dâvâsız bir sanat meczubu” değildi o. “Fildişi Kule”sinde hazırlanıp silahlarını kuşandıktan sonra kafalarımızı ve gönüllerimizi fethetti. Bir sömürge aydını gibi mırıldanmıyor, …

Cemil Meriç’in Jurnal’inden Bir Kaç Bölüm

  28.6.1963 Goethe’ye Göre Dâhi La Harpe hiç hoşlanmaz “génie”(deha) kelimesinden, “talent”(yetenek) nemize yetmiyor der. Dile bu kaypak, bu müphem kelimeyi sokanlara atar tutar. Schopenhauer’a göre, “talent” sahibi, belli bir hedefe başkalarından daha maharetle ok atabilenadamdır. Dâhi başkalarının oklarıyla değil, bakışlarıyla dahi ulaşamayacakları bir hedefe oklarını saplayabilen adam. Goethe daha …

Cemil Meriç, Çağın Dini Hümanizm

Cemil Meriç’in 1980 yılında Hisar Dergisi’nde çıkan yazısı. Hümanizm bir aydın hastalığıdır.   Hümanizm, Avrupalı için kaybettiği dinlerin, yıktığı inançların yerini alan bir put. Hümanizm bir aydın hastalığı ama kimse bu izmin hudutlarını çizemiyor. Diyorlar ki hümanizm, insanı mükemmelleştirmek, varabileceği en yüksek irtifaa yükseltmek yani gerçek insan, kamil insan yapmak. …

Cemil Meriç, Demokrasi

Peki Kim Yalan Söylüyor… Katıksız demokrasi, ayak takımının despotizmidir, diyor Voltaire. Demokrasinin temeli hırstır, diyor. Demokrasi adaletin temelidir, Vacherot’ya göre. Proudhon’a göre, ruhani ve cismani bütün iktidarların sona ermesidir. Thierry için toplumun hayatıdır demokrasi. Tocqueville için, demokratik cumhuriyetlerin sonu manevi bir alçalıştır. İki asır önce basılan bir ikonoloji kitabı, nazenini …

Cemil Meriç’ten Lamia Hanıma Mektuplar

Kendimi bir mektupta seyrettim. Büyülü bir ayna idi bu. Bu aynada bütün paslarından arınmış ve tanrılaşmış bir Cemil Meriç vardı. Senin Cemil’in. Bu aynada ikimiz vardık. Eriyen, dağılan, kaynaşan ikimiz. Abélard ile Héloise’i hatırladım. Geçen devirlerde yaşamak, yani derinleşmek ve ömrü alabildiğine uzatmak. Başka ülkelerde yaşamak, başka insanlarla acı çekmek, …

Cemil Meriç, Mağaradakiler’den 50 seçilmiş cümle

Abdullah Seydi Özçal, Mağaradakiler’den 50 cümle seçti. Meçhulün fethi, maziye bağlı olanları rahatsız eder. ( Sayfa: 26) Mukaddeslerini kaybeden aydın, rahibin hasreti içindedir. (Sayfa: 33 ) Rahip, toprak aristokrasisinin emrinde bir ideologdur. (Sayfa: 33) Goethe, Rönesans’ın son dâhisidir, doğrudan doğruya Leonardo’nun çocuğu. (Sayfa:34) Bir sınıf veya bir zümre kavgadan başarı …

Cemil Meriç: Sözler

Cumhuriyet Döneminde Bir Marksist… Ulu çamlar fırtınalı diyarlarda yetişir. Aldatmayan tek sevgili var dünyada: mutlak güzel. Din, bir susuzluk, sonsuza karşı duyulan özlem. Bilgi değil, aşk. Dahi, münzevi bir yıldız; anasız doğan çocuk, anasız doğan ve zürriyetsiz ölen. Zirveden zirveye akseden şarkı. Kitaptan değil, kitapsızlıktan korkmalıyız. İdeolojiler, uçurumları aydınlatan hırsız …